على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1303
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
حيض ( heyaz ) ع . ج . حيضة . و ج . حيضة . حيض ( hoyyaz ) ع . ج . حايض و حائضة . حيضة ( hayzat ) ا . ع . يك دفعه از دفعات خون حيض . و حيض يكباره . ج : حيض ( heyaz ) . حيضة ( hizat ) ا . ع . نوع و هيئت حيض و لتهء حيض . ج : حيض ( hayz ) و ( heyaz ) . حيضى ( hayzi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كودك بد كار . حيطان ( hit n ) ع . ج . حائط . حيطة ( haytat ) و ( hitat ) ا . ع . هوشيارى و حزم در كار . يق مع فلان حيطة لك اى تحنن و تعطف . و كذلك حيطة لك . حيطة ( hitat ) م . ع . حاط حوطا و حيطة و حياطة . مر . حوط . حيطه ( hite ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - محوطه . و هر چيز و هر جاى احاطه كرده شده . و حيطهء تصرف : مالكيت . حيعلة ( hay'alat ) م . ع . حى على الصلاة و حى على الفلاح گفتن . حيف ( hayf ) ا . ع . جور و ستم . و نر از خزنده و گزنده . و تيزى سنگ . حيف ( hayf ) م . ع . حاف عليه حيفا ( از باب ضرب ) : جور و ستم كرد بر وى خواه حاكم باشد يا غير حاكم . حيف ( hayf ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بىانصافى . و زبر دستى . و تعدى . و نيز اين كلمه را در افسوس و سرزنش استعمال مىكنند مانند حيف و صد حيف و از شما حيف است . حيف ( heyaf ) ع . ج . حيفة . حيف ( hoyyaf ) ع . ج . حائف . حيفاء ( hayf ' ) ص . ع . ارض حيفاء : زمين بىباران . حيفة ( hifat ) ا . ع . ناحيه . و گوشه . ج : حيف . و چوبى بر مثال نصف نى كه در پشت آن نى ديگر باشد و بدان تيرها و كمانها تراشند . و خرقهاى كه بدان دامن پيراهن از پس پيوند كنند . حيفس ( hayfas ) ا . ع . خشم كرده شده . حيفس ( heyafs ) ا . ع . مرد بسيار خوار كه بىسبب خشم گيرد و باز خشنود شود . حيفس ( heyafs ) و حيفساء ( heyafs ' ) و حيفسى ( heyafsiyy ) ا . ع . مرد درشت و ستبر بىخير . حيق ( hayq ) ا . ع . آنچه در گيرد مردم را از مكروه فعل كسى . و نام وادى در يمن . حيق ( hayq ) م . ع . حاق به حيقا و حيوقا و حيقانا ( از باب ضرب ) : احاطه كرد او را . و حاق فيه السيف : كار كرد در آن شمشير . و حاق بهم الامر : لازم شد ايشان را آن كار و واجب گشت و فرود آمد بر آنها . حيقال ( hiq l ) م . ع . حوقل الشيخ حوقلة و حيقالا و حوقالا . مر . حوقلة . حيقان ( hayaq n ) م . ع . حاق حيقا و حيقانا . مر . حيق . حيقة ( hayqat ) ا . ع . گياهى شبيه بدرمنه . حيقر ( hayqar ) و ( hayqor ) ا . ع . خوار و ضعيف . و لئيم الاصل . حيقط ( hayqot ) و حيقطان ( hayqot n ) ا . ع . تذرو و تذرو نر . حيقطانة ( hayqot nat ) ا . ع . تذزرو ماده . حيقل ( hayqal ) ا . ع . كسى كه در او خير نباشد . حيك ( hayk ) م . ع . حاك حيكا و حيكانا ( از باب ضرب ) : خراميد و گرازان رفت . و دوش و تن جنبانيد در رفتن . و حاك القول فى القلب حيكا : تأثير كرد سخن در دل . و حاك السيف فيه : كار كرد شمشير در آن . و حاكت الشفرة : بريد شفرة . و حاك الثوب حيكا و حياكا و حياكة : بافت جامه را ( واوية و يائية ) . حيكان ( hayak n ) م . ع . حاك حيكا و حيكانا . مر . حيك . حيكانة ( hayk nat ) و ( hik nat ) و ( hoyk nat ) ص . ع . زن خرامان . حيكانة ( hayk nat ) ا . ع . زن خرامان . و چلپاسهء گرازان رونده . حيكى ( hayak ) ص . ع . زن خرامان . حيل ( hayl ) ا . ع . قوت . يق لا حيل و لا قوة الا بالله . لغة فى حول . و آب گرد آمدهء در مغاك وادى . و مكر و حيله . و جودت نظر . و حذاقت و قدرت بر تصرف . ج : احيال و حيول . و يوم الحيل : از روزهاى تازيان است . حيل ( heyal ) - حيلات ( hil t ) و ( he al t ) ع . ج . حيلة . حيلان ( hilan ) ا . ع . آلتى كه بدان خرمن كوبند . حيلة ( haylat ) ا . ع . بزان بسيار . و گلهء گوسپند . و حذاقت و جودت نظر و قدرت بر تصرف . و مكر و حيله . و سنگى كه از كوه به سمت پائين فرود مىآيد و خرد مىشود . حيلة ( hilat ) ا . ع . حذاقت و جودت نظر و قدرت بر تصرف و توانائى . و تذوير و مكر و فريب و غدر و بهانه . ج : حيل و حيلات و حيلات . حيلة ( hilatan ) م ف . پ . - ماخوذ از تازى - بطور مكر و حيله و فريب .